یکی از بیماریهای رایج گوارشی در گربهها یبوست است و زمانی رخ میدهد که مدفوع در روده بزرگ جمع میشود و به دلیل جذب بیش از حد آب، سفت و خشک میشود. در نتیجه عمل دفع به سختی و با درد و ناراحتی همراه است. در این مقاله با علل یبوست گربه آشنا میشویم و روشهای مراقبت و درمان خانگی و بالینی را یاد میگیریم.
همچنین روشهای پیشگیری یبوست گربه را توضیح میدهیم و به راههای تشخیص اشاره میکنیم. در موارد خفیفتر میتوان یبوست را با مراقبتهای خانگی و تغییر در رژیم غذایی درمان کرد. اما اگر یبوست شدید شود، ممکن است انسداد روده ایجاد کند و گربه از نظر سلامتی با خطرات جدی مواجه شود. برای اطلاع بیشتر درباره بیماری یبوست گربه و نحوه پیشگیری و درمان، میتوانید از مشاوره دامپزشکی آنلاین زی پت استفاده کنید. علاوه بر این، اگر نمیتوانید حیوان خانگی خود را به کلینیکهای دامپزشکی ببرید، پیشنهاد میکنیم از خدمات ویزیت در منزل زی پت استفاده کنید.
علت یبوست گربه
یبوست گربه از مشکلات شایعی است که میتواند دلایل متعددی داشته باشد. مهمترین دلیل آن تجمع مدفوع در روده است که دفع آن را برای گربه سخت میکند. دانستن علل یبوست گربه و نحوه کنترل و درمان بیماری به صاحب گربه کمک میکند تا بهموقع بتواند متوجه بیماری شود و از بروز عوارض جدیتر جلوگیری کند.
شایعترین علل یبوست گربه عبارتند از:
- کمآبی
- رژیم غذایی نامناسب
- کاهش تحرک
- بیماریهای زمینهای
- جمع شدن مو در دستگاه گوارش
- بلعیدن اشیای خارجی
- استرس و اضطراب
- مشکلات رودهای و مقعدی
- افزایش سن
- عوارض جانبی دارو
- مگاکولون
کمآبی
یکی از شایعترین دلایل یبوست گربه کمآبی است. برای هضم و دفع غذا، بدن باید آب کافی داشته باشد. وقتی آب بدن گربه کم میشود، بدن برای جبران کمبود آب، آن را از مدفوع جذب میکند تا بتواند عملکرد بدن را در وضعیت مطلوبی حفظ کند.
به همین دلیل مدفوع سفت و خشک میشود و دفع آن برای گربه مشکل خواهد بود. گربهها در حالت عادی تمایل زیادی به آب خوردن ندارند و باید آنها را به مصرف آب کافی تشویق کرد. میتوان برای مثال از کاسههای آب بیشتری استفاده کرد و آنها را در نقاط مختلفی از خانه قرار داد. یا میتوان دفعات آب دادن به گربه را افزایش داد و هر بار مقدار کمی آب به او داد.
از دیگر روشهایی که در جبران کمآبی بدن گربه تأثیر دارد، اضافه کردن مایعات یا آب به غذای گربه است. در کل، این نکته را باید مدنظر داشت که وقتی بدن گربه دهیدراته میشود، نهفقط یبوست، بلکه باعث ایجاد مشکلات دیگری خواهد شد که اگر بهموقع درمان نشود، ممکن است سلامت گربه را تهدید کند.
رژیم غذایی نامناسب
رژیم غذایی مناسب میتواند به سلامت دستگاه گوارش گربه کمک زیادی بکند. برعکس، یک رژیم غذایی نامناسب ممکن است سلامت گربه را به خطر بیندازد. فیبر یکی از مواد غذایی لازم برای جلوگیری از یبوست است. دستگاه گوارش با هضم مواد غذایی حاوی فیبر، به دفع راحتتر مواد زائد کمک میکند و درواقع دیوارههای روده و معده را از مواد زائد پاک میکند.
کمبود فیبر در رژیم غذایی میتواند باعث یبوست شود، چون فیبر باعث افزایش حجم مدفوع و راحتتر عبور کردن آن از روده میشود. همچنین استفاده زیاد از غذای خشک ممکن است باعث یبوست شود. معمولاً توصیه میشود که از ترکیب غذای خشک و مرطوب برای غذای گربه استفاده شود.
البته در نظر داشته باشید که تغییر ناگهانی در رژیم غذایی گربه هم میتواند باعث ایجاد یبوست شود. در کل، بهتر است غذای گربه حداقل ۷٪ فیبر داشته باشد. میوهها و سبزیجات پخته مانند کلم بروکلی، اسفناج و کاهو نیز حاوی فیبر است و میتوان از آنها به عنوان مکمل در رژیم غذایی گربه استفاده کرد.
کاهش تحرک
حیوانات خانگی چون زیاد به مکانهای عمومی نمیروند و در بیشتر مواقع در محیطهای بسته نگهداری میشوند، در مقایسه با حیوانات خیابانی تحرک کمتری دارند. به همین دلیل صاحبان آنها باید مراقب فعالیتهای بدنی آنها باشند، چون کمتحرکی و ورزش نکردن یکی از عوامل ایجاد یبوست است.
وقتی گربه به طور مرتب فعالیت بدنی داشته باشد، به عملکرد بهتر دستگاه گوارش کمک میکند و کمتر در معرض یبوست قرار میگیرد. در کل، تحرک و فعالیت بدنی به دفع مدفوع از روده کمک میکند، چون باعث میشود روده حرکات بیشتری داشته باشد و دیوارههای آن آب کافی برای انتقال مدفوع به انتهای روده جذب کند.
بیماریهای زمینهای
برخی از بیماریها میتواند تأثیر مستقیم یا غیرمستقیم بر یبوست گربهها داشته باشد. بیماری کلیوی، پرکاری تیروئید، دیابت و بیماریهای رودهای و مقعدی ممکن است باعث یبوست گربه شود. بیماریهای زمینهای در عملکرد دستگاه گوارش اختلال ایجاد میکنند و باعث کاهش تحرک روده میشوند. در نتیجه گربه به یبوست مبتلا میشود.
جمع شدن مو در دستگاه گوارش
گربهها با لیسیدن بدن خود موهای خود را میبلعند و آن را وارد دستگاه گوارش خود میکنند. این موها دور هم جمع میشوند و تودههایی تشکیل میدهند که به آن توده مویی گفته میشود. یکی از دلایل یبوست و انسداد روده همین تودههای مویی است.
به منظور جلوگیری از ایجاد این مشکل، توصیه میشود موهای گربه را شانه بزنید و آن را کوتاه نگه دارید.
بلعیدن اشیای خارجی
گربهها حیوانات کنجکاوی هستند. به همین دلیل ممکن است موقع بازی کردن، اشیای کوچک و غیرقابلهضم مانند نخ یا استخوان را ببلعند. این اشیا اگر وارد روده شوند، باعث یبوست و انسداد میشوند. یعنی مسیر دفع را مسدود میکنند.
در صورتی که گربه شما جسم خارجی بلعیده است یا به این موضوع مشکوک شدهاید، حتماً به دامپزشک مراجعه کنید تا جسم خارجی را از بدن گربه خارج کند و گربه دچار یبوست نشود.
استرس و اضطراب
استرس و تغییرات محیطی میتوانند باعث یبوست در گربه شود. تغییر محل زندگی، ورود حیوان جدید به خانه یا تغییر در سبک زندگی میتواند باعث استرس و نگرانی در گربه شود و در نتیجه بر عملکرد دستگاه گوارش او اثر بگذارد.
مشکلات رودهای و مقعدی
در صورت عدم درمان، انسداد روده میتواند عواقب جدی و حتی مرگباری برای گربهها داشته باشد. علائم انسداد شامل استفراغ مکرر، کاهش اشتها، درد تورم شکم، یبوست و کاهش وزن است.
اما به کمک روشهای تشخیص بالینی مانند رادیوگرافی، سونوگرافی و اندوسکوپی میتوان علت انسداد روده و محل آن را شناسایی کرد. روشهای درمانی هم از تغییرات رژیم غذایی تا دارودرمانی و در موارد حاد عمل جراحی با توجه به علت و شدت بیماری فرق میکند.
تومور هم یکی از دلایل انسداد روده است و میتواند عامل ایجاد یبوست باشد. مشکلات مقعدی نیز مانع از عبور مدفوع میشوند و باعث تجمع مدفوع در روده بزرگ خواهند شد. در این شرایط گربه باید تحت نظر دامپزشک باشد و از درمانهای دارویی یا در شرایط وخیمتر از عمل جراحی استفاده شود.
افزایش سن
هر چقدر سن گربه بالاتر میرود، فعالیت بدنی او کمتر میشود و به دلیل ضعف عضلات و تغییر در عملکرد دستگاه گوارش، بیشتر در معرض یبوست قرار میگیرد.
به همین دلیل در گربههایی که سن و سال بیشتری دارند، مصرف مایعات و غذاهای مرطوب میتواند تا حد زیادی جلوی ابتلا به این بیماری را بگیرد.
عوارض جانبی دارو
در برخی موارد، وقتی گربه مریض میشود و دامپزشک برای درمان دارو تجویز میکند، گربه ممکن است با عوارض جانبی دارو مواجه شود که یکی از آنها یبوست است. برای مثال، مصرف آنتی بیوتیک یا برخی از داروهای ضد ویروس باعث کاهش آب بدن و یبوست میشود.
اگر گربه شما داروی خاصی مصرف میکند و طی این دوران دچار یبوست شده است، بهتر است با دامپزشک مشورت کنید تا نسبت به ادامه درمان یا تجویز داروی جایگزین اقدام کند.
مگاکولون
مگاکولون (Megacolon) یک عارضه جدی است که در آن روده بزرگ به شکلی غیرعادی گشاد میشود. این گشاد شدن با فلج شدن حرکات روده همراه است و در حالت شدیدتر باعث میشود که مدفوع در روده بزرگ بماند و به شکل تودهای سفت دربیاید.
وقتی روده بزرگ گشاد میشود، توانایی انقباض خود را از دست میدهد. به همین دلیل مدفوع در روده بزرگ جمع میشود و نمیتواند دفع شود. اگر این عارضه ادامه پیدا کند، باید گربه تحت عمل جراحی قرار بگیرد تا توده مدفوع از بدن خرج شود و باعث انسداد روده نشود.
علائم یبوست گربه
شایعترین علائم یبوست گربه عبارت است از:
- زور زدن هنگام دفع
- مدفوع سفت و خشک
- کاهش دفعات مدفوع کردن
- درد هنگام دفع
- تلاش ناموفق برای دفع کردن
- تهوع و استفراغ
- کاهش اشتها
- ضعف و کمتحرکی
- وجود خون یا مخاط در مدفوع
در صورت مشاهده این علائم، میتوانید به کمک روشهایی مانند تغییر در رژیم غذایی و افزایش مصرف آب این بیماری را درمان کنید. اما در صورتی که طی چند روز بهبودی حاصل نشد، به کلینیک مراجعه کنید تا معاینه و دارودرمانی انجام شود.
برای اینکه با این علائم بیشتر آشنا شوید، میتوانید از مشاوره دامپزشکی آنلاین زی پت استفاده کنید. علاوه بر این، اگر میخواهید معاینات در منزل شما انجام شود، این امکان وجود دارد که از خدمات ویزیت در منزل زی پت استفاده کنید.
تشخیص یبوست گربه
تشخیص یبوست گربه معمولاً با توجه به علائم بالینی و پرونده پزشکی انجام میشود. در این بخش از مقاله به برخی از روشهای تشخیص توسط دامپزشک اشاره کردهایم.
با تشخیص درست و بهموقع میتوانیم جلوی پیشرفته شدن بیماری را بگیریم و آن را در همان مراحل اولیه درمان کنیم. در صورتی که بیماری ادامه پیدا کند یا علائم آن شدیدتر شود، ممکن است گربه دچار انسداد روده شود که خطرناک است.
علائم بالینی
یکی از علائم یبوست گربه زور زدن هنگام دفع است. گربه ممکن است برای مدت طولانی برای مدفوع کردن تلاش کند، اما چون مدفوع و سفت و خشک شده است، موفق نمیشود. صاحب گربه میتواند با مشاهده این وضعیت آن را برای دامپزشک شرح دهد.
همچنین کاهش دفعات مدفوع میتواند از نشانههای یبوست گربه باشد و دامپزشک به این ترتیب میتواند بیماری را تشخیص دهد. از دیگر علائم بالینی استفراغ، کاهش اشتها و بیحالی است و یکی از روشهای تشخیص این است که گربه به دلیل ناراحتی یا درد هنگام دفع، غذای کمتری بخورد و در نتیجه دچار ضعف و بیحالی شود.
معاینه فیزیکی
از دیگر روشهای تشخیص یبوست در گربه معاینه فیزیکی است. دامپزشک با لمس شکم و رودهها میتواند مدفوع جمعشده در رودهها را تشخیص دهد. البته معاینه فیزیکی برای گربههای چاق معمولاً جواب نمیدهد و دامپزشک باید به سراغ روشهای دیگر برای تشخیص برود.
آزمایشات مختلف
تصویربرداری از شکم و لگن برای تشخیص انسداد رودهها یا تومور در روده، روش دیگری برای تشخیص است. همچنین دامپزشک برای با انجام آزمایش خون و ادرار میتواند بیماریهای زمینهای مانند بیماری کلیوی یا پرکاری تیروئید را تشخیص دهد که عامل ایجاد یبوست در گربه است.
برای بررسی انسداد روده یا تودههای مویی در شکم و مقعد، معاینه رکتوم هم انجام میشود. با انجام این روشها دامپزشک میتواند یبوست را تشخیص دهد و با در نظر گرفتن شدت بیماری و علائم آن، نسبت به درمان اقدام کند.
درمان یبوست گربه
درمان یبوست در گربهها با توجه به علت و شدت آن متفاوت است. معمولاً یبوست بیماری خطرناکی نیست و اگر صاحب گربه بتواند زود آن را تشخیص دهد، به کمک درمانهای خانگی آن را رفع کرد.
در این بخش از مقاله قصد داریم به برخی از روشهای درمانی گربه اشاره کنیم. این روشها به دو دسته درمان خانگی و پزشکی تقسیم میشود.
درمان خانگی
یبوست معمولاً به دلیل کمآبی ایجاد میشود. به همین دلیل افزایش مصرف آب میتواند مهمترین و مؤثرترین روش درمانی در گربهها باشد. همچنین استفاده از مایعات خوراکی یا غذاهای مرطوب که درصد آب بیشتری دارد، برای رفع یبوست توصیه میشود.
از دیگر روشهای درمان خانگی تغییر در رژیم غذایی است. غذاهایی که حاوی فیبر بالایی هستند، باعث افزایش حرکات روده میشوند و به هضم بهتر غذا و دفع سریعتر آن کمک میکنند. غذاهایی مانند کدو تنبل، سبوس گندم یا غذاهای کنسروی که درصد آب و فیبر بیشتری دارند میتواند تا حد زیادی به رفع یبوست کمک کند.
افزایش فعالیت بدنی گربه هم باعث افزایش حرکات روده میشود و مدفوع سریعتر به بخش انتهای روده وارد و دفع میشود. همچنین مصرف روغن زیتون به عنوان روانکننده میتواند برای نرم کردن مدفوع و خارج شدن آن از مقعد کمک کند.
درمان توسط دامپزشک
در صورتی که علائم یبوست گربه ادامه داشته باشد یا با روشهای درمان خانگی بهبودی حاصل نشود، باید برای جلوگیری از انسداد روده فوراً به دامپزشک مراجعه کرد. در این شرایط دامپزشک با معاینه فیزیکی یا سایر روشهای تشخیص میتواند از یکی از روشهای زیر کمک بگیرد.
- تنقیه: در موارد حاد که امکان تخلیه روده به روشهای خانگی وجود ندارد، ممکن است نیاز به تنقیه باشد. در این روش با بیهوش کردن گربه، محتویات داخل روده او را خارج میکنند تا مسیری که مسدود شده باز شود و عمل دفع به حالت عادی برگردد.
- مایعدرمانی: در شرایطی که بدن گربه دهیدارته شده باشد، تزریق وریدی و سرم میتواند برای حفظ تعادل الکترولیتها در بدن و هیدراته کردن مدفوع مؤثر واقع شود.
- داروهای ملین: برخی از داروها روانکننده هستند و باعث دفع مدفوع میشوند. اما در نظر داشته باشید که دوز این داروها حتماً باید زیر نظر دامپزشک تعیین شود. چون داروهای ملین ممکن است باعث اسهال شوند و بر اثر مصرف زیاد، آب بدن گربه کم شود.
- تغییر رژیم غذایی: در برخی موارد لازم است که از غذاهای ویژهای استفاده شود که مخصوص گربههای مبتلا به عفونت تهیه شده است. اما به توصیه دامپزشک، برای اینکه بدن گربه به این تغییر واکنش نشان ندهد، لازم است ابتدا یک وعده از غذای او را تغییر دهیم و بعد از اینکه بدنش عادت کرد، کل رژیم غذایی او را تا زمان بهبودی کامل تغییر دهیم.
پیشگیری از بیماری یبوست گربه
روشهای مختلفی برای پیشگیری و کنترل یبوست گربه وجود دارد که میتواند تا حد زیادی جلوی ابتلا به بیماری را بگیرد و در صورتی که گربه به آن مبتلا شود، در همان مراحل اولیه آن را کنترل کند.
در ادامه به برخی از روشهای پیشگیری اشاره میکنیم که به عنوان صاحب سگ میتوانید با انجام دادن آنها به حفظ سلامت گربه خود و بهبود سیستم دستگاه گوارش او کمک کنید.
حفظ آب بدن
به کمک روشهای زیر میتوانید آب بدن گربه را در سطح متعادل نگه دارید و جلوی یبوست را بگیرید.
- غذای مرطوب
- استفاده از چند ظرف آب و قرار دادن در نقاط مختلف خانه
- رعایت بهداشت کاسه آب
تغییر رژیم غذایی
رعایت نکات زیر میتواند از بروز بیماری یبوست گربه جلوگیری کند:
- افزودن فیبر به رژیم غذایی: استفاده از غذاهای حاوی فیبر یا افزودن ترکیبات حاوی فیبر به عنوان مکمل به غذای گربه میتواند به سهولت دفع کمک کند.
- تغییر منبع پروتئین: تغییر منبع پروتئین در غذای گربه میتواند به کاهش التهاب و بهبود حرکات روده کمک کند.
افزایش فعالیت بدنی
هر چقدر فعالیت بدنی گربه بیشتر باشد، روده فعالیت بیشتری خواهد داشت و حرکات آن به انتقال مدفوع از روده بزرگ به مقعد و دفع آن کمک میکند. برای افزایش فعالیت بدنی گربه میتوانید از وسایل بازی مختلفی استفاده کنید یا از روش دیگری کمک بگیرید که او را به دویدن و فعالیت بدنی تشویق میکند.
کاهش استرس
ایجاد محیطی آرام و به دور از تنش میتواند به دفع بهتر کمک کند. در محیطهای شلوغ یا مکانهایی که سروصدا زیاد است، گربه دچار استرس میشود و نمیتواند دفع راحتی انجام دهد. همچنین در محیطهای جدید ممکن است گربه دچار استرس شود که عامل ایجاد یبوست است.
استفاده از اسپری فرومون که آرامبخش است میتواند به کاهش اضطراب کمک کند. همچنین قرار دادن ظرف خاک گربه در محیطی آرام تأثیر زیادی در پیشگیری از یبوست دارد.
کنترل وزن
با استفاده از یک رژیم غذایی سالم و ورزشهای منظم و روزانه میتوان وزن گربه را کنترل کرد. چاقی یکی از عوامل تشدید یبوست است. همچنین هنگام غذا دادن به گربه باید مراقب باشیم که کالری مشخصی داشته باشد تا باعث اضافه وزن نشود.
حفظ بهداشت ظرف خاک گربه
جعبه یا ظرفی که گربه داخل آن مدفوع میکند، باید مرتب تمیز شود و برای هر گربه باید طرف جداگانهای در خانه قرار داد تا از انتقال بیماریهای مسری جلوگیری شود.
گربه خود را تشویق کنید که در این جعبهها مدفوع کند. با این کار تا حد زیادی جلوی یبوست گرفته میشود، چون گربه هنگام دفع استرسی کمتری خواهد داشت و احتمال ورود انگل یا مواردی از این قبیل از طریق خاک به بدن گربه به حداقل میرسد.
برای آگاهی بیشتر از روشهای پیشگیری یبوست گربه، میتوانید از مشاوره دامپزشکی آنلاین زی پت استفاده کنید. علاوه بر این، اگر نمیتوانید حیوان خانگی خود را به کلینیکهای دامپزشکی ببرید، پیشنهاد میکنیم از خدمات ویزیت در منزل زی پت استفاده کنید.
سوالات متداول
در این بخش از مقاله سعی کردهایم به برخی از پرسشهای رایج در خصوص یبوست گربه پاسخ دهیم.
چه آزمایشاتی برای تشخیص یبوست گربه انجام میشود؟
برای تشخیص یبوست گربه روشهای مختلفی وجود دارد. دامپزشک ابتدا با معاینه فیزیکی و لمس شکم گربه این کار را انجام میدهد تا بتواند به کمک علائمی مانند تورم، جای تجمع مدفوع را تشخیص دهد. همچنین برای بررسی وجود انگل یا باکتری از آزمایش مدفوع کمک میگیرد.
برای بررسی بیماریهای زمینهای مانند بیماریهای کلیوی یا اختلالات تیروئیدی آزمایش خون انجام میشود و برای ارزیابی عملکرد کلیهها از آزمایش ادرار کمک میگیرد. رادیوگرافی هم در موارد حاد و برای تشخیص انسداد روده توصیه میشود.
آیا یبوست گربه یک بیماری مزمن است؟
یبوست در گربهها ممکن است به صورت مزمن ادامه پیدا کند، اما این مسئله به شدت و علت یبوست بستگی دارد. اگر یبوست به دلیل بیماری زمینهای باشد، میتواند مزمن شود و به درمان مداوم نیاز داشته باشد. در مواقعی که یبوست به دلیل کمبود آب یا رژیم غذایی نامناسب باشد، میتوان با تغییر در رژیم غذایی و افزایش دفعات مصرف آب آن را کنترل کرد.
آیا غذای مرطوب به کاهش یبوست گربه کمک میکند؟
پاسخ این سوال مثبت است. غذاهای مرطوب یا کنسروی درصد آب بیشتری دارند که به هضم بهتر و نرم شدن مدفوع کمک میکند و در نتیجه باعث سهولت در دفع میشود. علاوه بر این، غذای مرطوب طعم و بافت بهتری دارد و برای گربههایی که اشتها یا میل به غذا خوردن ندارند، مناسبتر است.
چه غذاهایی به رفع یبوست کمک میکنند؟
برخی از غذاهای خشک به میزان ۱۰٪ فیبر دارند و به هضم یبوست کمک میکند. همچنین غذاهای کنسروی مانند کنسرو مرغ جزو غذاهای مرطوب به شمار میروند و در رفع یبوست مؤثر هستند.
سبزیجات و میوههای پخته نیز درصد فیبر بالایی دارند و میتوانند به عنوان مکملهای غذایی استفاده شوند، مانند کلم بروکلی، لوبیا سبز، اسفناج و کاهو.
جمعبندی
در این مقاله به بررسی علت یبوست گربه پرداختیم و علائم آن را بررسی کردیم. درک علل یبوست و به کار گیری روشهای پیشگیری مانند تغذیه مناسب و افزایش مصرف آب میتواند جلوی این مشکل را بگیرد.
همچنین در ادامه به روشهای تشخیص و درمان یبوست گربه اشاره کردیم و یاد گرفتیم که با مراقبت و توجه به علائم اولیه میتوانیم از سلامت دستگاه گوارش گربه مطمئن شویم و در بهبود کیفیت زندگی آنها مؤثر باشیم.
در کل، یبوست بیماری خطرناکی نیست و در بیشتر مواقع با تشخیص بهموقع میتوان با درمانهای خانگی مانند رژیم غذایی مناسب و آب کافی آن را کنترل و رفع کرد. اما در مواقعی که یبوست ادامه پیدا کند یا با علائم شدیدی همراه باشد، توصیه میشود که در اسرع وقت با مراجعه به دامپزشک، برای تشخیص و درمان اقدام کنید.