رایجترین آزمایش خون در سگها، آزمایش هماتولوژی (CBC) است. CBC مخفف Complete Blood Count (شمارش کامل سلولهای خونی) است و اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت کلی سلامت سگ شما ارائه میدهد. دامپزشک با تفسیر آزمایش خون سگ نتایج غیرعادی را بررسی میکند.
آشنایی با هدف این آزمایش و نتایجی که نشان میدهد، در درک بهتر سلامت حیوانتان بسیار کمککننده است. برای اطلاع بیشتر درباره تفسیر آزمایش خون سگ از مشاوره دامپزشکی آنلاین زی پت استفاده کنید. علاوه بر این، اگر نمیتوانید حیوان خانگی خود را به کلینیکهای دامپزشکی ببرید، پیشنهاد میکنیم از خدمات ویزیت در منزل زی پت استفاده کنید.
انواع آزمایش خون سگ
آزمایش خون یکی از مهمترین ابزارهای تشخیص در دامپزشکی است که به بررسی وضعیت کلی سلامت حیوان خانگی کمک میکند. این آزمایشها میتوانند بیماریهای پنهان، مشکلات اولیه اندامها و خطرات احتمالی قبل از جراحی را شناسایی کنند. به طور کلی، آزمایش خون به دو بخش اصلی هماتولوژی و بیوشیمی خون تقسیم میشود.
آزمایش هماتولوژی (CBC) چه چیزی را نشان میدهد؟
آزمایش CBC سلولهای خونی را بررسی میکند و اطلاعات دقیقی درباره کمخونی، عفونت، التهاب و شدت انعقاد خون ارائه میدهد.
- گلبولهای قرمز و هموگلوبین نشان میدهند که آیا اکسیژنرسانی به بدن حیوان بهدرستی انجام میشود یا خیر. کاهش این شاخصها معمولاً نشانه کمخونی است.
- هماتوکریت و شاخصهای مرتبط با گلبول قرمز به دامپزشک کمک میکنند تا وضعیت آب بدن، نوع کمخونی و سلامت کلی خون را ارزیابی کند.
- گلبولهای سفید نقش مهمی در سیستم ایمنی دارند. افزایش یا کاهش آنها میتواند نشانه عفونت، التهاب، استرس یا بیماریهای زمینهای باشد.
- پلاکتها برای جلوگیری از خونریزی مهم هستند و بررسی آنها بهویژه قبل از جراحی اهمیت زیادی دارد.
برای آشنایی بیشتر با نتایج آزمایش خون سگ از مشاوره دامپزشکی آنلاین زی پت استفاده کنید. همچنین اگر نمیتوانید حیوان خانگی خود را به کلینیکهای دامپزشکی ببرید، پیشنهاد میکنیم از خدمات ویزیت در منزل زی پت استفاده کنید.
آزمایش بیوشیمی خون چه اطلاعاتی میدهد؟
آزمایشهای بیوشیمی، بخش مایع خون (سرم) را بررسی میکنند و عملکرد اندامهای حیاتی را نشان میدهند.
- آنزیمهای کبدی مانند ALT/ ALP/ AST و GGT اطلاعات مهمی درباره سلامت کبد ارائه میدهند و میتوانند بیماریهای کبدی یا هورمونی را تشخیص دهند.
- شاخصهای کلیوی مانند BUN و کراتینین برای تشخیص و پایش بیماریهای کلیه بسیار مهم هستند.
- الکترولیتها (سدیم، پتاسیم و کلراید) تعادل مایعات بدن، عملکرد عضلات و ضربان قلب را نشان میدهند.
- قند خون، پروتئینها و چربیها به تشخیص بیماریهایی مانند دیابت، مشکلات تیروئید، کمآبی بدن یا سوءتغذیه کمک میکنند.
- کلسیم و فسفر در سلامت استخوانها، کلیهها و برخی بیماریهای متابولیک نقش دارند.
- دیاکسید کربن تام (tCO₂) برای بررسی تعادل اسید و باز بدن استفاده میشود و برای سرمدرمانی اهمیت دارد.
تفسیر آزمایش خون سگ
در تفسیر آزمایش خون سگ دو مورد زیر اهمیت دارد و بر همین اساس دامپزشک نتایج را تفسیر میکند.
- شمارش کامل سلولهای خونی
- آزمایش بیوشیمی خون
در ادامه تفسیر هر یک از آزمایشات فوق را به طور کامل و با ذکر جزئیات بررسی میکنیم.
شمارش کامل سلولهای خونی
این آزمایش، رایجترین آزمایش خونی است که هم برای حیوانات خانگی و هم برای انسانها انجام میشود. آزمایش CBC اطلاعاتی درباره وضعیت آب بدن، کمخونی، عفونت، توانایی لختهشدن خون و واکنش سیستم ایمنی ارائه میدهد. این آزمایش برای حیواناتی که دچار تب، استفراغ، اسهال، ضعف، رنگپریدگی لثهها یا بیاشتهایی هستند، بسیار ضروری است. همچنین اگر حیوان خانگی شما نیاز به جراحی داشته باشد، CBC میتواند برخی اختلالات مربوط به خونریزی یا ناهنجاریهای پنهان را شناسایی کند.
- شمارش گلبولهای قرمز (Red Cell Count): تعداد کل گلبولهای قرمز در هر واحد حجم خون را اندازهگیری میکند و برای تشخیص کمخونی و سایر اختلالات گلبولهای قرمز استفاده میشود. MCV که مخفف (Mean Cell Volume) است، حجم متوسط هر گلبول قرمز را نشان میدهد.
- هموگلوبین (Haemoglobin): رنگدانهای در گلبولهای قرمز است که وظیفه حمل اکسیژن را بر عهده دارد. MCHC و MCH (غلظت متوسط هموگلوبین گلبولی و مقدار متوسط هموگلوبین گلبولی) نیز شاخصهایی برای اندازهگیری هموگلوبین هستند و در تفکیک انواع کمخونیها کاربرد دارند.
- PCV یا (Packed Cell Volume): درصد گلبولهای قرمز خون را اندازهگیری میکند و برای تشخیص کمخونی و کمآبی بدن به کار میرود.
- شمارش گلبولهای سفید (White Cell Count): سلولهای ایمنی بدن را اندازهگیری میکند. افزایش یا کاهش تعداد آنها میتواند نشاندهنده برخی بیماریها، عفونتها یا التهاب باشد.
- نوتروفیلها، لنفوسیتها و مونوسیتها: از انواع خاص گلبولهای سفید هستند. اختلال در تعداد آنها ممکن است نشاندهنده عفونت، استرس، سرطان، عدم تعادلهای هورمونی یا سایر بیماریها باشد.
- ائوزینوفیلها (Eosinophils): نوعی از گلبولهای سفید هستند که افزایش آنها میتواند نشانه آلرژی یا بیماریهای انگلی باشد.
- شمارش پلاکتها (Platelet Count): تعداد سلولهایی را اندازهگیری میکند که به تشکیل لخته خون کمک میکنند.
- رتیکولوسیتها (Reticulocytes): گلبولهای قرمز نابالغ هستند. بالا بودن تعداد آنها نشاندهنده بازسازی و افزایش تولید گلبولهای قرمز در بدن است.
آزمایش بیوشیمی خون
آزمایش بیوشیمی خون به دامپزشک کمک میکند تا بیماریهای پنهان، اختلالات متابولیک، کمآبی بدن، مشکلات هورمونی و میزان پیشرفت یا پاسخ به درمان را ارزیابی کند و یکی از مهمترین بخشهای آزمایش خون در سگها به شمار میرود.
- Na (سدیم): سدیم نوعی الکترولیت است که در اثر استفراغ، اسهال، بیماریهای کلیوی و بیماری آدیسون از بدن دفع میشود. این آزمایش سطح آب بدن (هیدراتاسیون) را ارزیابی میکند.
- K (پتاسیم): پتاسیم الکترولیتی است که در اثر استفراغ، اسهال یا ادرار بیش از حد از دست میرود. افزایش سطح پتاسیم میتواند نشاندهنده نارسایی کلیه، بیماری آدیسون، کمآبی بدن یا انسداد مجرای ادراری باشد. سطوح بالای پتاسیم میتواند باعث حمله قلبی شود.
- Cl (کلراید): کلراید الکترولیتی است که اغلب در اثر استفراغ و بیماری آدیسون از دست میرود. افزایش آن معمولاً نشاندهنده کمآبی بدن است.
- Bicarb (بیکربنات): بیکربنات نشاندهنده تعادل اسید و باز بدن است و بر اثر استفراغ و برخی شرایط دیگر تغییر میکند.
- BUN (نیتروژن اوره خون): این شاخص عملکرد کلیهها را نشان میدهد. افزایش BUN در خون که آزوتِمی (Azotemia) نامیده میشود، به دلیل بیماریهای کلیوی، کبدی، قلبی، انسداد مجرای ادراری، شوک و کمآبی بدن ایجاد میشود.
- CREA (کراتینین): کراتینین عملکرد کلیهها را نشان میدهد. این آزمایش به تشخیص تفاوت بین علل کلیوی و غیر کلیوی افزایش BUN کمک میکند.
- Ca (کلسیم): انحراف سطح کلسیم از حد طبیعی میتواند نشاندهنده طیف وسیعی از بیماریها باشد. تومورها، پرکاری پاراتیروئید، بیماریهای کلیوی و کاهش آلبومین تنها بخشی از شرایطی هستند که سطح کلسیم سرم را تغییر میدهند.
- PHOS (فسفر): افزایش فسفر اغلب با بیماری کلیوی، پرکاری تیروئید و اختلالات خونریزیدهنده مرتبط است.
- AMYL (آمیلاز): افزایش آمیلاز میتواند نشاندهنده پانکراتیت یا بیماری کلیوی باشد.
- LIP (لیپاز): لیپاز آنزیمی است که افزایش آن میتواند نشانه پانکراتیت باشد.
- TP (پروتئین تام): پروتئین تام وضعیت آب بدن را نشان میدهد و درباره کبد، کلیهها و بیماریهای عفونی اطلاعات تکمیلی فراهم میکند.
- ALB (آلبومین): آلبومین یک پروتئین سرمی است که برای ارزیابی هیدراتاسیون، خونریزی، بیماریهای رودهای، کبدی و کلیوی استفاده میشود.
- GLOB (گلوبولین): گلوبولین یک پروتئین خونی است که اغلب در التهاب مزمن و برخی وضعیتهای بیماریزا، از جمله بعضی سرطانها افزایش مییابد.
- TBIL (بیلیروبین تام): افزایش بیلیروبین تام میتواند نشاندهنده بیماریهای کبدی یا همولیتیک (تخریب گلبولهای قرمز) باشد. این آزمایش به شناسایی مشکلات مجاری صفراوی و برخی از انواع کمخونی کمک میکند.
- ALKP (آلکالین فسفاتاز): افزایش این آنزیم نشاندهنده آسیب کبدی، بیماری کوشینگ یا رشد فعال استخوانها در حیوانات جوان است. این آزمایش به طور ویژه در گربهها اهمیت زیادی دارد.
- ALT (آلانین آمینوترانسفراز): ALT شاخصی بسیار حساس برای آسیب فعال کبدی است، اما علت آسیب را مشخص نمیکند.
- GGT (گاما گلوتامیل ترانسفراز): آنزیمی است که میتواند نشاندهنده بیماری کبدی یا افزایش بیش از حد کورتیکواستروئیدها باشد.
- AST (آسپارتات آمینوترانسفراز): افزایش AST میتواند نشاندهنده آسیب کبد، قلب یا عضلات اسکلتی باشد.
- CK (کراتین کیناز): آنزیمی است که افزایش آن نشاندهنده آسیب عضلانی است.
- LDH (لاکتیک دهیدروژناز): آنزیمی است که میتواند در بیماریهای عضلانی، قلبی و کبدی افزایش یابد.
- CHOL (کلسترول): برای کمک به تشخیص کمکاری تیروئید، بیماریهای کبدی، بیماری کوشینگ و دیابت ملیتوس استفاده میشود.
- GLU (گلوکز): قند خون است. افزایش آن میتواند نشاندهنده دیابت ملیتوس باشد. کاهش آن میتواند باعث زمین خوردن ناگهانی، تشنج یا کما شود.
- کورتیزول (Cortisol): هورمونی است که در آزمایشهای تشخیصی بیماری کوشینگ (آزمون سرکوب دگزامتازون با دوز پایین) و بیماری آدیسون (آزمون تحریک ACTH) اندازهگیری میشود.
- T4 (تیروکسین): نوعی هورمون تیروئیدی است. کاهش سطح آن معمولاً نشانه کمکاری تیروئید در سگها است، در حالی که افزایش آن میتواند نشاندهنده پرکاری تیروئید در گربهها باشد.
برای آشنایی و کسب اطلاعات بیشتر درباره تفسیر آزمایش خون سگ میتوانید از مشاوره دامپزشکی آنلاین زی پت استفاده کنید.همچنین پیشنهاد میکنیم از خدمات ویزیت در منزل زی پت استفاده کنید.
فواید آزمایش خون برای سگ ها
انجام و تفسیر آزمایش خون سگ بهویژه سگهای بیمار یا آسیبدیده به دامپزشک کمک میکند تا بیماری را تشخیص دهد و درمان مناسب را آغاز کند. همچنین آزمایشهای غربالگری از راههای زیر به شما و حیوان خانگیتان کمک خواهند کرد:
- بررسی وضعیت طبیعی بدن حیوان خانگی
- ایجاد آرامش خاطر از سالم بودن حیوان خانگی
- پیگیری تغییرات مقادیر آزمایشها در طول سالهای مختلف
- کمک به شناسایی بهموقع مشکلات و بیماریهای زمینهای
- کمک به پیشگیری از شرایط اورژانسی دامپزشکی که در اثر بیماریهای ناشناخته ایجاد میشوند.
چطور سگ خود را برای آزمایش خون آماده کنیم؟
از دامپزشک خود بپرسید که آیا لازم است قبل از انجام آزمایش خون برای سگ یا گربهتان آمادگی خاصی داشته باشید یا خیر. برای آماده کردن حیوان خانگی جهت آزمایش خون، دامپزشک مواردی را توصیه میکند که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
ناشتا بودن
در برخی موارد لازم است غذا به مدت ۶ تا ۱۲ ساعت قطع شود تا ذرات چربی موجود در خون (لیپمی) باعث اختلال در نتایج آزمایش نشوند.
در دسترس بودن آب
مطمئن شوید که حیوان خانگی شما به آب تازه و تمیز دسترسی دارد تا دچار کمآبی بدن نشود. حتی کمآبی خفیف هم میتواند در نتایج آزمایش خون مشکل ایجاد کند.
پرهیز از فعالیت بدنی شدید
فعالیتهای بدنی زیاد میتوانند مقادیر آزمایش خون را تغییر دهند. بنابراین قبل از گرفتن خون حیوان خانگی خود را آرام و بدون فعالیت شدید نگه دارید.
کاهش استرس
استرس میتواند بر نتایج آزمایش خون تأثیر بگذارد. سعی کنید با آرام نگه داشتن حیوان، میزان استرس او را به حداقل برسانید. راهکارهای زیر را برای کاهش استرس پیشنهاد میکنیم:
- نگه داشتن سگ با قلاده
- قرار دادن گربه در باکس حمل
- همراه داشتن تشویقیهای مورد علاقه حیوان
- منتظر ماندن در خودرو تا زمان آماده بودن دامپزشک
- دامپزشک ممکن است استفاده از مکملهای آرامبخش را نیز توصیه کند.
- پیروی از سایر دستورالعملها
برای برخی از آزمایشهای خاص، دامپزشک ممکن است دستوراتی مانند مصرف دارو قبل از آزمایش را ارائه دهد. حتماً این دستورالعملها را با دقت دنبال کنید تا نتایج آزمایش خون حیوان خانگی شما دقیق و مطمئن باشد.
چه زمانی دامپزشک آزمایش خون را برای سگ توصیه می کند؟
دلایل مختلفی وجود دارد که نشان میدهد چرا ممکن است سگ شما در طول مراجعه به دامپزشک به انجام آزمایش خون نیاز داشته باشد. این موارد را در ادامه فهرست کردهایم:
- اولین ویزیت دامپزشکی حیوان خانگی شما برای ثبت دادههای پایه سلامت و انجام آزمایشهای بیهوشی قبل از عقیمسازی
- معاینات دورهای ششماهه با هدف پیشگیری
- معاینات دوران سالمندی برای شناسایی زودهنگام بیماریها و مشکلات مرتبط با افزایش سن
- آزمایشهای قبل از جراحی به منظور بررسی خطر بروز عوارض احتمالی حین عمل
- پیش از شروع مصرف داروی جدید
- در صورت مشاهده رفتارهای غیرعادی یا علائم مشکوک در سگ
- برای ارزیابی وضعیت حیوان در شرایط اورژانسی
آزمایش خون سگ چقدر طول می کشد؟
در آزمایشگاه کلینیک، دامپزشکان میتوانند انواع مختلفی از آزمایشها را انجام دهند و نتایج را در مدت زمان کوتاهی دریافت کنند. خودِ انجام آزمایشها معمولاً سریع انجام میشود و فقط چند دقیقه طول میکشد، هرچند برخی آزمایشها به زمان بیشتری نیاز دارند. دامپزشک میتواند زمان دقیق دریافت نتایج را بر اساس نوع آزمایش مشخص کند.
جمعبندی
تفسیر آزمایش خون سگ زمانی معنا پیدا میکنند که به درستی و در کنار بازههای مرجع، نوع آزمایش انجامشده و علائم بالینی حیوان بررسی شوند. صرفاً دیدن یک عدد غیرطبیعی یا علامت هشدار بهتنهایی نشانه مشکل حاد نیست، همانطور که نادیده گرفتن آن هم میتواند خطرناک باشد.
تشخیص دقیق و تصمیمگیری درباره نحوه درمان، فقط زمانی امکانپذیر است که تفسیر نتایج آزمایش با نظر دامپزشک و بر اساس وضعیت کلی حیوان انجام شود. به همین دلیل، آزمایش خون را باید ابزاری برای تکمیل تشخیص دانست، اما نمیتوان آن را نتیجهای قطعی دانست که بدون بررسی تخصصی اثربخش باشد.